|
|
Karl Marx
5 Mayıs 1818`de Almanya`nın Rhine Eyaleti`nin Trier kasabasında doğdu. Orta öğretimini Trier`de tamamladı. Bonn ve Berlin üniversitelerinde hukuk öğrenimi görürken tarih ve felsefeyle ilgilendi, Hegelci E. Gans`ın derslerini izledi. 1841`de "Demokritos`un ve Epikuros`un Doğa Felsefelerinin Farklılıkları" adlı doktora tezinde, dinin maddecilik açısından eleştirisini yaptı.
Sol Hegelcilere katılarak Bauer kardeşlerle dostluk kurarken, bir yandan da Feuerbach`ın etkisinde kalıp 1842`de, muhalefetteki radikal burjuvalar tarafından kurulan Rheinische Zeitung gazetesinin yazı işleri yöneticiliğini yaptı.
Saint-Simon, Fourier, Proudhon gibi yazarları okuyarak Fransız sosyalizmini tanımaya çalıştı. 1843`te çocukluk arkadaşı Jenny von Westphalen ile evlendi. Rheinische Zeitung gazetesi 1843`te kapatıldıktan sonra Paris`e yerleşti. Fransız-Alman Yıllıkları`nı yayımladı (1844). Derginin bu ilk ve tek sayısında, Yahudi Sorunu adlı yazısıyla siyasal savaşım konusundaki görüşlerini ilk kez açıkladı. Aynı yıl Engels`le dostluk kuran Marx okurken tuttuğu notlardan oluşan 1844 El Yazmaları`nda, ana temasını yabancılaşmanın oluşturduğu hümanist bir felsefe geliştirdi.
Engels`le ortak ilk metninde (Kutsal Aile, 1845) tarih felsefesini maddeci görüş açısından eleştirdi. 1845`te Vorwarts gazetesi yazıkurulu üyeleriyle birlikte sürülünce Brüksele yerleşti. Birkaç ay sonra Engels`in de Brüksel`e gitmesiyle ortak eserlerinin ikincisini (Feuerbach Üzerine Savlar, 1845) ve üçüncüsünü (Alman İdeolojisi, 1845-1846) yayımladı. Kuramsal çalışmalarının yanısıra, sosyalist işçilerle ve Alman göçmenlerle ilişkilerini sıklaştırdı. Brüksel Alman İşçileri Derneği`ni kurdu ve Engels`le birlikte bir komünist yazışma ağı oluşturdu. Komünistler Birliği`nin isteği üzerine Komünist Manifesto`yu yazdıkları bu yıllar, ikisi için de geçmişteki felsefi bilinçleriyle hesaplaşma ve tarihsel maddeciliği geliştirme yılları oldu: Bu yüzden, geçmişten kopuşları hem siyasal hem de kuramsal nitelikteydi.
1848 İhtilali patlak verince, Belçika`dan sınır dışı edilen Marx, Köln`e yerleşerek, Neue Rheinische Zeitung gazetesini çıkarmaya başladı. Bu gazetede işçilere yönelik makaleler yayımladı (Ücretli Emek ve Sermaye, 1849).
Almanya`dan, hemen sonra da yeniden Fransa`dan sınırdışı edilince, 1849`da, ömrünün sonuna kadar kalacağı Londra`ya yerleşti. Yoksulluk içinde yaşadığı bu dönemde iktisat incelemelerine ağırlık verdi. Temel eseri olan Kapital`i hazırlamaya başladı. 1851-1861 yıllarında New York Daily Tribune gazetesinin Avrupa muhabirliğini yaptı.
1864`te Uluslararası İşçiler Derneği`nin kurucuları arasında yeraldı. 1. Enternasyonal`in açılış konuşmasını ve tüzüğünü yazdıktan sonra, Kapital`in birinci cildini Almanya`da yayımlattı (1867). Kızını görmek için gittiği Paris`te Paris Komünü`ne tanık oldu. İngiltere`ye dönünce Fransa`da İç Savaş (1871) adlı eserinde bu devrim denemesini değerlendirdi. Kapital`in yazımını sürdürürken, bir yandan da işçi partililerinin programlarının oluşturulmasına etkili biçimde katıldı. Dühring`e karşı kalem tartışmasında Engels`i destekledi. Anti-Dühring`in (1878) bir bölümünün yazımında Engels`le çalıştıktan sonra hastalanarak çalışmalarını büyük ölçüde yavaşlatmak zorunda kaldı. 14 Mart 1883`te Londra`da öldü. |
|
